Uşaqlarda ürək dəliyi nədir? Ürək dəliyi ürəyin sağ və sol hissələrini ayıran divarlarda anadangəlmə açıqlığın olmasıdır. Bu vəziyyət qanın ürəyin daxilində normaldan fərqli istiqamətdə axmasına və ürəyin daha çox işləməsinə səbəb ola bilər. Uşaqlarda ürək dəlikləri adətən iki əsas qrupa bölünür: - ASD (Qulaqcıqlararası çəpər defekti): Ürəyin yuxarı kameraları olan qulaqcıqlar arasında açıqlığın olmasıdır. - VSD (Mədəciklərarası çəpər defekti): Ürəyin aşağı kameraları olan mədəciklər arasında dəliyin olmasıdır. Hər ürək dəliyi əməliyyat tələb etmir. Bəzi kiçik açıqlıqlar öz-özünə bağlana və ya müdaxilə edilmədən izlənilə bilər. Uşaqlarda ürək dəliyi hansı hallarda əməliyyat tələb edir? Əməliyyata ehtiyac yalnız dəliyin ölçüsünə görə deyil, həm də onun ürək və ağciyər qan dövranına təsirinə əsasən müəyyən edilir. 1. Ürək dəliyinin böyük olması Böyük dəliklər ürəkdən ağciyərlərə normaldan daha çox qan axmasına səbəb ola bilər. Bu, ürəyin iş yükünü artıraraq zamanla ürək çatışmazlığına gətirib çıxara bilər. 2. Ürək çatışmazlığı əlamətlərinin yaranması Körpələrdə sürətli nəfəsalma, qidalanarkən yorulma, həddindən artıq tərləmə və kifayət qədər çəki almama mühüm əlamətlər ola bilər. Dərman müalicəsinə baxmayaraq şikayətlər davam edərsə, cərrahi müdaxilə lazım ola bilər. 3. Ağciyər damarlarında təzyiqin artması Ürək dəliyinə görə ağciyərlərə həddindən artıq qan axması zamanla ağciyər damarlarında təzyiqin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Damarların daimi zədələnməsi baş verməzdən əvvəl uyğun müalicənin planlaşdırılması vacibdir. 4. Ürək kameralarının böyüməsi Ürək dəliyi bəzi ürək kameralarının genişlənməsinə səbəb ola bilər. Exokardioqrafiya ilə müəyyən edilən bu dəyişikliklər dəliyin bağlanmasının lazım olduğunu göstərə bilər. 5. Dəliyin öz-özünə bağlanmaması Bəzi kiçik dəliklər uşaq böyüdükcə bağlana bilər. Lakin bağlanmayan və ürəyin fəaliyyətinə təsir edən açıqlıqlar üçün müdaxilə planlaşdırıla bilər. Uşaqlarda ürək dəliyinin əlamətləri hansılardır? Ürək dəliyi olan bəzi uşaqlarda heç bir əlamət görünməyə bilər. Xüsusilə böyük dəliklərdə aşağıdakı əlamətlər yarana bilər: - Sürətli nəfəsalma və nəfəs darlığı - Qidalanma zamanı tez yorulma - Həddindən artıq tərləmə - Kifayət qədər çəki almama - Tez-tez tənəffüs yolu infeksiyaları - Tez yorulma və inkişaf geriliyi Bu əlamətlər müşahidə olunarsa, uşaq kardioloquna müraciət edilməlidir. Ürək dəliyini əməliyyatsız bağlamaq mümkündürmü? Bəli. Bəzi ürək dəlikləri açıq ürək əməliyyatına ehtiyac olmadan qasıq nahiyəsindəki qan damarından keçirilən kateter vasitəsilə bağlana bilər. Anatomik quruluşu uyğun olan bəzi ASD növlərində kateter üsuluna üstünlük verilə bilər. Bu üsul seçilmiş VSD hallarında da tətbiq oluna bilər. Lakin hər ürək dəliyini kateterlə bağlamaq mümkün deyil. Müalicə seçimi dəliyin yerləşməsindən və ölçüsündən, ətrafındakı ürək toxumalarından və yanaşı anomaliyalardan asılıdır. Uşaqlarda ürək dəliyi əməliyyatı necə aparılır? Cərrahi müalicənin məqsədi ürəkdəki açıqlığı bağlamaq və qan dövranının normal şəkildə baş verməsini təmin etməkdir. Əməliyyat zamanı dəlik ölçüsünə və yerləşməsinə uyğun olaraq birbaşa tikişlə və ya xüsusi yamaq vasitəsilə bağlana bilər. Əməliyyatın üsulu və vaxtı uşağın yaşına, çəkisinə, ürəyin quruluşuna və xəstəliyin ağırlığına əsasən planlaşdırılır. Ürək dəliyi əməliyyatından sonra uşaqlar normal həyatlarına qayıda bilərlərmi? Uyğun vaxtda uğurla müalicə olunan bir çox uşaq sağaldıqdan sonra gündəlik həyatına qayıda və yaşına uyğun fiziki fəaliyyətlərlə məşğul ola bilər. Bununla belə, əməliyyatdan sonra uşaq kardioloqunun müntəzəm müayinələri vacibdir. İzləmə müddəti və fiziki fəaliyyətlə bağlı tövsiyələr uşağın ürək sağlamlığına əsasən müəyyən edilir. Ürək dəliyində erkən diaqnoz niyə vacibdir? Erkən diaqnoz ürək dəliyinin ölçüsünü və qan dövranına təsirini vaxtında qiymətləndirməyə imkan verir. Lazım gəldikdə, düzgün vaxtda aparılan müdaxilə ürək çatışmazlığı və ağciyər damarlarının daimi zədələnməsi kimi ciddi fəsadların qarşısını almağa kömək edə bilər. Unutmayın: Uşaqlarda hər ürək dəliyi əməliyyat tələb etmir. Əsas məsələ yalnız dəliyin ölçüsü deyil, onun ürək və ağciyər sağlamlığına təsiridir. Mütəmadi mütəxəssis nəzarəti və vaxtında tətbiq edilən müalicə uşağın sağlam gələcəyi üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.