Uşaqlarda ürək qapağı xəstəlikləri nədir? Ürək qapaqları qanın ürək daxilində düzgün istiqamətdə hərəkət etməsini təmin edən strukturlardır. Ürəkdə dörd qapaq var: mitral, aortal, üçtaylı və pulmonar qapaqlar. Bu qapaqlar normal açılmadıqda və ya bağlanmadıqda ürək daha çox işləməli olur və qan dövranı pozula bilər. Uşaqlarda ürək qapağı xəstəlikləri anadangəlmə ola bilər və ya infeksiyalar, revmatik xəstəliklər və digər ürək problemləri nəticəsində sonradan yarana bilər. Uşaqlarda ən çox rast gəlinən ürək qapağı xəstəlikləri 1. Aortal qapaq stenozu Bu, qanın ürəkdən bədənə vurulmasını təmin edən aortal qapağın daralmasıdır. Ağır stenoz sol mədəcikdə təzyiqin artmasına və ürəyin funksiyasının pozulmasına səbəb ola bilər. 2. Pulmonar qapaq stenozu Bu, qanı ürəkdən ağciyərlərə aparan pulmonar qapağın daralmasıdır. Yüngül hallarda yalnız müşahidə tələb oluna bilər, ağır stenoz isə balonla genişləndirmə və ya cərrahi üsulla müalicə edilə bilər. 3. Mitral qapaq çatışmazlığı Mitral qapaq tam bağlanmadıqda qanın bir hissəsi geriyə qayıdır. Ağır hallarda ürək boşluqları böyüyə, təngnəfəslik və ürək çatışmazlığı yarana bilər. 4. Aortal qapaq çatışmazlığı Aortal qapaq kifayət qədər bağlanmadıqda qanın bir hissəsi ürəyə geri qayıdır. Uzun müddət davam edən ciddi geriyə axın sol mədəciyin genişlənməsinə və ürək funksiyasının pozulmasına səbəb ola bilər. 5. Üçtaylı qapaq xəstəlikləri Bunlar ürəyin sağ tərəfində yerləşən üçtaylı qapağın struktur pozğunluqlarıdır. Ebşteyn anomaliyası kimi anadangəlmə xəstəliklərdə ciddi qapaq sızması, dərinin göyərməsi və ya ürək ritminin pozulması müşahidə oluna bilər. Uşaqlarda ürək qapağı xəstəliklərinin əlamətləri hansılardır? Əlamətlər təsirlənən qapaqdan və xəstəliyin ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq dəyişə bilər. - Tez yorulma və halsızlıq - Təngnəfəslik və ya sürətli nəfəsalma - Qidalanma zamanı tərləmə və yorulma - Çəkinin kifayət qədər artmaması - Sinə ağrısı - Ürəkdöyünmə - Başgicəllənmə və ya huşunu itirmə - Ağır hallarda dodaqların göyərməsi Bəzi uşaqlarda uzun müddət heç bir əlamət olmaya bilər. Xəstəlik adi müayinə zamanı ürək küyünün eşidilməsi nəticəsində aşkar edilə bilər. Uşaqlarda ürək qapağı xəstəliklərində əməliyyat nə vaxt lazımdır? Hər ürək qapağı xəstəliyi cərrahi müdaxilə tələb etmir. Yüngül qapaq pozğunluqları müntəzəm kardioloji müayinələrlə izlənilə bilər. Lakin bəzi hallarda müdaxilə qaçılmaz ola bilər. 1. Ağır qapaq stenozu Ürək qapağındakı ciddi daralma qanın normal axmasına mane olursa, müdaxilə tələb oluna bilər. 2. Ağır qapaq çatışmazlığı Qapaqdan geriyə axan qanın miqdarı artdıqda ürək boşluqları genişlənə və ürəyin qanı pompalama funksiyası zəifləyə bilər. 3. Ürək çatışmazlığının yaranması Təngnəfəslik, qidalanma çətinliyi, böyümə geriliyi və ürək funksiyasının zəifləməsi müalicə qərarına təsir edə bilər. 4. Ürək boşluqlarının böyüməsi Exokardioqrafiyada ürəyin nəzərəçarpacaq dərəcədə genişlənməsi və ya funksiyasının azalması müdaxiləyə ehtiyac olduğunu göstərə bilər. 5. Dərman və ya kateter müalicəsinin kifayət etməməsi Bəzi qapaq xəstəliklərində dərmanlar əlamətləri yüngülləşdirə və ya kateter vasitəsilə daralma aradan qaldırıla bilər. Bu üsullar uyğun olmadıqda və ya kifayət qədər nəticə vermədikdə cərrahi müalicə nəzərdən keçirilir. Ürək qapağı xəstəliklərini əməliyyatsız müalicə etmək mümkündürmü? Bəli. Bəzi uşaqlarda ürək qapağı xəstəlikləri əməliyyatsız üsullarla müalicə edilə bilər. Xüsusilə pulmonar qapaq stenozunda və aortal qapaq stenozunun uyğun hallarında balon valvuloplastikası adlanan kateter proseduru tətbiq oluna bilər. Bu üsulda qasıq nahiyəsindəki qan damarından keçirilən xüsusi balon daralmış qapağa çatdırılır və qapağın açılışını genişləndirmək üçün şişirdilir. Lakin hər qapaq xəstəliyi bu prosedura uyğun deyil. Müalicə üsulu qapağın quruluşuna və xəstəliyin ağırlığına əsasən seçilir. Uşaqlarda ürək qapağı əməliyyatı necə aparılır? Cərrahi müalicənin əsas məqsədi ürək qapağının normal qan axınını təmin edəcək şəkildə fəaliyyətini mümkün qədər bərpa etməkdir. Əsas cərrahi üsullar bunlardır: Qapağın təmiri Zədələnmiş qapağın mümkün qədər qorunması və funksiyasının bərpa edilməsidir. Uyğun uşaqlarda ilk növbədə nəzərdən keçirilən seçimlərdən biridir. Qapağın dəyişdirilməsi Qapağın təmiri mümkün olmadıqda xəstə qapaq mexaniki və ya bioloji qapaqla əvəz edilə bilər. Uşaqlarda qapağın dəyişdirilməsi qərarı diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Böyümə prosesi, qapağın davamlılığı və bəzi qapaq növlərində uzun müddət qan durulaşdırıcı dərmanlardan istifadə ehtiyacı mühüm amillərdir. Qapağın genişləndirilməsi və ya yenidən qurulması Daralmış və ya struktur baxımından pozulmuş qapaqların cərrahi üsullarla genişləndirilməsi və ya yenidən formalaşdırılmasıdır. Ürək qapağı əməliyyatı risklidirmi? Uşaqlarda ürək qapağı əməliyyatları təcrübəli uşaq ürək cərrahiyyəsi komandaları tərəfindən həyata keçirilən mühüm əməliyyatlardır. Cərrahi risklər uşağın yaşına, çəkisinə, xəstəliyin növünə, ürək funksiyasına və yanaşı sağlamlıq problemlərinə görə dəyişir. Mümkün ağırlaşmalara qanaxma, infeksiya, ürək ritminin pozulması, qapağın funksiyası ilə bağlı problemlər və gələcəkdə yenidən müdaxilə ehtiyacı daxildir. Əməliyyatdan sonrakı sağalma prosesi Ürək qapağı əməliyyatı keçirən uşaqlar əməliyyatdan sonra uşaq ürək cərrahiyyəsi intensiv terapiya şöbəsində nəzarətdə saxlanılır. Sağalma dövründə: - Ürək ritmi və funksiyası qiymətləndirilir. - Tənəffüs və oksigen səviyyəsi izlənilir. - Qapaqların fəaliyyəti exokardioqrafiya ilə yoxlanılır. - Qidalanma və fiziki inkişaf izlənilir. - Lazımi dərman müalicələri tənzimlənir. Xəstəxanada qalma və sağalma müddəti aparılan əməliyyatın növünə görə dəyişə bilər. Ürək qapağı əməliyyatından sonra uşaqlar normal yaşaya bilərlərmi? Uğurlu müalicədən sonra bir çox uşaq gündəlik həyatına, məktəbə və yaşına uyğun fiziki fəaliyyətlərə qayıda bilər. Lakin bəzi uşaqlara uzunmüddətli dərman müalicəsi və ya sonrakı illərdə əlavə müdaxilələr lazım ola bilər. Xüsusilə qapağı dəyişdirilmiş uşaqlarda böyümə prosesi və qoyulmuş qapağın funksiyası müntəzəm qiymətləndirilməlidir. Bu səbəbdən uşaq kardioloqunun müayinələrini gecikdirməmək vacibdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə niyə vacibdir? Ürək qapağı xəstəlikləri erkən aşkar edildikdə ürəyin quruluşu və funksiyası müntəzəm izlənilə bilər. Beləliklə, lazımsız müdaxilələrdən qaçmaq və ciddi qapaq pozğunluqlarında müalicə üçün düzgün vaxtı müəyyən etmək mümkün olur. Vaxtında tətbiq edilən müalicə ürək çatışmazlığı və ürək funksiyasının qalıcı pozulması kimi ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edə bilər. Unutmayın: Uşaqlarda hər ürək qapağı xəstəliyi əməliyyat tələb etmir. Əsas məsələ xəstəliyin ürəyə təsirini düzgün qiymətləndirmək və lazım olduqda vaxtında müdaxilə etməkdir. Erkən diaqnoz, mütəxəssis nəzarəti və uyğun müalicə uşaqların sağlam inkişafı üçün çox vacibdir.