Uşaqlarda patent duktus arteriozus (PDA): nə vaxt müdaxilə lazım olur? Patent duktus arteriozus (PDA) ana bətnində körpənin qan dövranında mühüm rol oynayan duktus arteriozus adlı damarın doğuşdan sonra açıq qalmasıdır. Normalda doğuşdan qısa müddət sonra bağlanmağa başlayan bu damar açıq qaldıqda ürək və ağciyərlər arasında normaldan çox qan axınına səbəb ola bilər. PDA hər uşaqda əməliyyat tələb etmir. Müalicəyə ehtiyac açıqlığın ölçüsündən və qan dövranına təsirlərindən asılıdır. PDA-nın əlamətləri hansılardır? Kiçik PDA-lar heç bir əlamət verməyə bilər. Daha böyük açıqlıqlarda isə aşağıdakı əlamətlər görülə bilər: - Sürətli nəfəs alma və tənəffüs çətinliyi - Qidalanma zamanı tərləmə və yorulma - Kifayət qədər çəki artımının olmaması - Tez-tez təkrarlanan tənəffüs yolları infeksiyaları - Ürəyin normaldan çox işləməsi ilə bağlı əlamətlər PDA nə vaxt müalicə edilməlidir? PDA-nın ürəkdə böyüməyə, ağciyərlərə həddindən artıq qan axınına və ya ürək çatışmazlığı əlamətlərinə səbəb olması halında müdaxilə lazım ola bilər. Xüsusilə böyük PDA-ların müalicəsiz qalması zamanla ağciyər damarlarında təzyiqin artmasına və daimi zədələnməyə yol aça bilər. Lakin irəliləmiş, geri dönməz pulmonar damar xəstəliyi inkişaf etmiş bəzi xəstələrdə PDA-nın bağlanması uyğun olmaya bilər. PDA-nın müalicə üsulları hansılardır? 1. Müntəzəm izləmə: Ürəyə təsir etməyən kiçik PDA-larda uşaq kardioloqunun nəzarəti altında izləmə seçilə bilər. 2. Dərman müalicəsi: Xüsusilə vaxtından əvvəl doğulmuş körpələrdə uyğun şəraitdə bəzi dərmanlarla damar əlaqəsinin bağlanmasına çalışıla bilər. Bu dərmanlar daha böyük uşaqlarda adətən təsirli olmur. 3. Kateterlə bağlama: Uyğun xəstələrdə qasıq damarından irəlilədilən xüsusi cihazlarla PDA açıq ürək əməliyyatına ehtiyac olmadan bağlana bilər. 4. Cərrahi müdaxilə: Kateter üsulunun uyğun olmadığı və ya təsirli olmadığı hallarda cərrahi bağlama tətbiq edilə bilər. Erkən diaqnoz nə üçün vacibdir? PDA diaqnozunda exokardioqrafiya (ürəyin ultrasəs müayinəsi) əsas müayinə üsuludur. Bu üsulla açıqlığın ölçüsü, qan axınının istiqaməti və ürəyin təsirlənmə dərəcəsi qiymətləndirilir. Erkən diaqnoz lazım olan xəstələrdə vaxtında müdaxilə edilməsini təmin edərək ürək və ağciyərlərdə yarana biləcək ağırlaşmaların qarşısının alınmasına kömək edə bilər. Nəticə Hər PDA əməliyyat tələb etmir, lakin hər PDA diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Düzgün vaxtda tətbiq edilən müalicə uşaqların sağlam böyümə və inkişafını dəstəkləyə bilər. Müalicə qərarı uşaq kardiologiyası mütəxəssisi tərəfindən uşağın yaşı, klinik göstəriciləri və exokardioqrafiya nəticələri birlikdə qiymətləndirilməklə verilməlidir.