Uşaqlarda atrial septal defekt (ASD): ürəkdəki dəliyin müalicəsi Atrial septal defekt (ASD) ürəyin sağ və sol qulaqcıqları arasındakı divarda anadangəlmə açıqlığın olmasıdır. Bu açıqlıq səbəbindən oksigenlə zəngin qanın bir hissəsi sol qulaqcıqdan sağ qulaqcığa keçərək ağciyərlərə normaldan çox qan göndərilməsinə səbəb ola bilər. Hər ASD əməliyyat tələb etmir. Lakin böyük açıqlıqlar zamanla ürəyin sağ tərəfinin genişlənməsinə və ağciyər qan dövranında yükün artmasına yol aça bilər. Uşaqlarda ASD-nin əlamətləri hansılardır? Kiçik ASD-lər adətən əlamət vermir və rutin müayinələrdə aşkar edilə bilər. Daha böyük açıqlıqlarda isə aşağıdakı əlamətlər görülə bilər: - Tez yorulma və fiziki fəaliyyətlərdə çətinlik çəkmə - Nəfəs darlığı və ya sürətli tənəffüs - Körpələrdə qidalanma çətinliyi - Kifayət qədər çəki artımının olmaması və boy-çəki geriliyi - Bəzi uşaqlarda tez-tez tənəffüs yolları infeksiyaları - Ürək müayinəsində küyün eşidilməsi ASD-nin diaqnozu necə qoyulur? ASD diaqnozunda ən vacib üsullardan biri exokardioqrafiya (ürəyin ultrasəs müayinəsi) müayinəsidir. Bu üsulla ürəkdəki açıqlığın ölçüsü, yeri, qan axınının istiqaməti və ürəyin kameraları üzərindəki təsirləri qiymətləndirilir. Lazım olduqda elektrokardioqrafiya (EKQ), ağciyər rentgenoqrafiyası və ya qabaqcıl görüntüləmə üsullarından istifadə edilə bilər. ASD nə vaxt müalicə edilməlidir? Kiçik ASD-lər, xüsusilə erkən uşaqlıq dövründə özbaşına bağlana və ya heç bir müdaxilə tələb etmədən izlənilə bilər. Lakin aşağıdakı hallarda dəliyin bağlanması gündəmə gələ bilər: - Ürəyin sağ kameralarında nəzərəçarpacaq genişlənmənin yaranması - Ağciyərlərə normaldan çox qan getməsi - Uşağın böyümə və inkişafının təsirlənməsi - Nəzərəçarpacaq nəfəs darlığı və ya məşq qabiliyyətinin azalması - Açıqlığın özbaşına bağlanmasının gözlənilməməsi və ürəyə əhəmiyyətli yük yaratması Müalicənin vaxtı uşağın sağlamlıq vəziyyətinə görə müəyyən edilir. Əhəmiyyətli qan keçidinə səbəb olan ASD-lər çox vaxt məktəbəqədər dövrdə bağlanır. Uşaqlarda ASD-nin müalicə üsulları 1. Müntəzəm izləmə Kiçik və ürək üzərində əhəmiyyətli təsiri olmayan açıqlıqlar uşaq kardioloqu tərəfindən müəyyən aralıqlarla izlənilə bilər. 2. ASD-nin kateterlə bağlanması Uyğun quruluşlu sekundum tipli ASD-lərdə qasıq damarından irəlilədilən kateterin köməyi ilə xüsusi bağlama cihazı yerləşdirilə bilər. Bu üsul açıq ürək əməliyyatı tələb etmir. 3. ASD-nin cərrahi yolla bağlanması Böyük, uyğun kənar toxuması olmayan və ya kateterlə bağlanmağa yararlı olmayan açıqlıqlarda cərrahi müalicə tətbiq edilə bilər. Dəlik birbaşa tikişlə və ya yamaqdan istifadə edilərək bağlanır. ASD müalicəsindən sonra uşaqlar normal həyata qayıda bilərmi? ASD-nin uyğun vaxtda və uğurla bağlanmasından sonra uşaqların böyük əksəriyyəti normal böyümə və inkişafını davam etdirə bilər. Sağalma müddəti tətbiq olunan üsula görə dəyişir. Müntəzəm kardiologiya yoxlamaları ürəyin sağalma prosesinin qiymətləndirilməsi baxımından vacibdir. Erkən diaqnoz nə üçün vacibdir? Müalicə tələb edən böyük ASD-lərin uzun müddət açıq qalması ürəyin sağ tərəfinin genişlənməsinə, ritm pozuntularına və bəzi xəstələrdə ağciyər damarlarında təzyiqin artmasına səbəb ola bilər. Erkən diaqnoz və uyğun vaxtda həyata keçirilən müdaxilə bu ağırlaşmaların inkişaf riskini azalda bilər. Nəticə Ürəkdəki hər dəlik təhlükəli deyil, lakin hər açıqlıq mütəxəssis qiymətləndirməsi tələb edir. Uşaqlarda ASD bu gün kateterlə bağlama və cərrahi üsullarla effektiv şəkildə müalicə oluna bilən anadangəlmə ürək xəstəliklərindən biridir. Düzgün vaxtda edilən müdaxilə uşaqların sağlam gələcəyə addım atmasına kömək edə bilər. Yadda saxlayın: ASD müalicəsində ən doğru yanaşma açıqlığın ölçüsü, tipi, ürək üzərindəki təsirləri və uşağın ümumi sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınaraq uşaq kardiologiyası mütəxəssisi tərəfindən müəyyən edilir.